Logor Stara Gradiška - Ženski logor smrti

Logor Stara Gradiška (Jasenovac V) bio je najveći ženski koncentracioni logor u NDH, deo sistema logora Jasenovac.

Lokacija i period

Logor se nalazio u tvrđavi Stara Gradiška na Savi, između Slavonskog Broda i Jasenovca. Bio je operativan od oktobra 1941. do aprila 1945. godine.

Zatočenici

U logoru su bile:

• Srpkinje - većina zatočenica
• Jevrejke
• Romkinje
• Hrvatice - antifašistkinje, supruge partizana
• Deca - uglavnom sa majkama, ali i sama

Broj žrtava

Prema različitim izvorima:

• Spomen-područje Jasenovac: 12,235 dokumentovanih
• Muzej žrtava genocida: 20,000-30,000
• Neki istraživači: do 75,000

Uslovi i torture

Žene su bile izložene:

• Teški fizički rad - rad na poljima, u radionicama
• Seksualno nasilje - sistematski zlostavljanje
• Glad i bolesti
• Torture - mučenje za zabavu čuvara
• Odvajanje od dece - majke odvojene od dece koja su slata u Sisak ili ubijana

Trudnice i bebe

Posebna brutalnost pokazana prema trudnicama:

• Trudnice primoravane na težak rad do porođaja
• Porođaj bez medicinske pomoći
• Bebe ubijane odmah nakon rođenja ili ostavljane da umru od gladi
• Neki izveštaji govore o bacanju beba u Savu

Poznate žrtve

• Milka Žiče vić - spisateljica, umrla u logoru
• Katarina Ivanović - učiteljica, umrla od tifusa
• Jelena Ćetković - doktorka, ubijana jer je pomagala bolesnim zatočenicama

Oslobođenje

Aprila 1945. godine:

• Ustaše su pobili preostale zatočenice
• Zapalili dokumentaciju
• Partizani oslobodili logor 22. aprila 1945.
• Pronađeno svega nekoliko stotina preživelih

Danas

Na mestu logora:

• Spomen-ploča
• Godišnja komemoracija
• Zahtevi da se otvori muzej - još uvek nije realizovano