Masakr u Glini - Crkva smrti

Masakr u Glini ostao je upamćen kao jedan od najstrašnijih zločina ustaša - hladnokrvno klanje civila u crkvi.

Kontekst

Samo mesec dana nakon proglašenja NDH (10. april 1941), ustaše su počele sa sistematskim progonima Srba. Glina, grad u Baniji sa velikim srpskim stanovništvom, bio je jedno od prvih mesta masovnog ubistva.

Prvi talas (11. maj 1941.)

Datum: 11. maj 1941. (nedelja) Metoda:

• Ustaše su naredile svim Srbima u Glini da se "konvertuju" u katolicizam
• Rekli su im da dođu u Pravoslavnu crkvu Svetog Nikole na "ceremoniju"
• Oko 1,200 ljudi (muškarci, žene, deca) ušlo u crkvu
• Ustaše su zatvorile vrata i počele da klanjju ljude nožem, maljom, sekirama
• Trajalo je nekoliko sati
• Preživelih nije bilo - svi ubijeni

Svedočanstvo - dete koje je pobeglo

Miloš Bosanac, dete od 9 godina, sakrio se u sakristiji: "Čuo sam vriske. Ljudi su molili za milost. Žene su vrištale. Deca su plakala. Onda je postao užasan smrad - krv. Video sam kroz rupu kako ustaše klanju ljude. Neki su pokušavali da pobegnu ali su bili zatvoreni. Kada su svi bili mrtvi, ustaše su zapalile crkvu. Uspeo sam da pobegnem kroz prozor u sakristiji."

Drugi talas (12. maj 1941.)

Sledećeg dana, ustaše su ponovile istu taktiku:

• Okupile Srbe iz okolnih sela
• Odvele ih u crkvu
• Ubile još 500-700 ljudi

Paljevina

Nakon masakra:

• Ustaše su zapalile crkvu sa telima unutra
• Tela koja su ostala, bacili u masovnu grobnicu
• Neki su bačeni u reku Glinu

Organizatori

• Viktor Tomić - ustaški oficir, organizovao masakr
• Vjekoslav "Maks" Luburić - prisutan tokom masakra
• Lokalni ustaše - oko 200 ljudi učestvovalo u klanju

Reakcija međunarodne javnosti

Vest o masakru stigla do:

• Italijanskih saveznika - bili šokirani
• Nemačkih vlasti - general Edmund Glaise von Horstenau (nemački predstavnik u NDH) napisao u izveštaju: "Ustaše su izveli masakr u pravoslavnoj crkvi. To je varvarstvo kakvo Nijemci nikad ne bi radili. Hrvati su divlji."
• Vatikana - papski legat Ramiro Marcone obavešten, ali Vatikan nije zvanično osudio

Ekshumacije

Nakon rata (1945-1946):

• Pronađena masovna grobnica sa oko 700 tela
• Mnogi ostaci nikad pronađeni (spaljeni u crkvi)
• Identifikovano oko 300 žrtava po imenima

Poznate žrtve

• Protojerej Bogdan Opačić - pravoslavni sveštenik, prvoj ubijen
• Đuka Petrović - učiteljica, 28 godina
• Milica Božić - baka, 76 godina, sa 4 unuka (svi ubijeni)
• Porodica Čolović - 9 članova, tri generacije

Danas

Na mestu crkve:

• Nova crkva Svetog Nikole - obnovljena 1992.
• Spomen-ploča sa imenima žrtava
• Godišnja komemoracija - 11. maj
• Kosturnica sa ostatki ma žrtava

Simbolizam

Masakr u Glini simbolizuje:

• Svetogrđe - ubistvo u crkvi
• Početak genocida - samo mesec dana nakon NDH
• Sistematsko planiranje - nije bilo spontano, već organizovano
• Žene i deca - nisu poštedili nikoga

"Ubijati ljude u crkvi - to je svetogrđe nad svim religijama. To nije bilo političko - to je bio genocid." - Simon Wiesenthal