"Prvi Branioci" Kraljevo 1941-1942 - Radnici fabrike "Prvi Partizan" streljani (600+), otpor nemačkoj okupaciji

"Prvi Branioci" - Radnici fabrike "Prvi Partizan"

"Prvi Partizan" - fabrika municije u Kraljevu (osnovana 1928).

1941 (april) - Nemci okupiraju Jugoslaviju. Ulaze u Kraljevo.

Nemci zapošljavaju fabriku "Prvi Partizan":

• Nemcima trebala municija za Istočni front (rat protiv USSR-a)
• Naređuju radnicima: "Radite za nas. Proizvodite municiju."

Radnici odbijaju: "Nećemo raditi za Nemce. Nećemo proizvoditi municiju za neprijatelje."

Rezultat: Nemci uhapse 600+ radnika (oktobar 1941) - većina streljana u masakru (16-20. oktobar).

"Prvi Branioci" = naziv za ove radnike - simbolizuju srpski otpor nemačkoj okupaciji.

🏭 Fabrika "Prvi Partizan" - istorija

1928 - Kraljevina Jugoslavija osniva fabriku municije u Kraljevu:

• Ime: "Državna vojna fabrika municije Kraljevo"
• Proizvodi: Municija za vojsku (pušačna, topovska)
• Radnici: 1,200+ (1941)

1941 (april) - Nemačka napada Jugoslaviju. Kralj Petar II beži. Nemci okupiraju Srbiju.

Maj 1941 - Nemci ulaze u fabriku u Kraljevu:

• Zapošljavaju fabriku
• Naređuju radnicima da nastave proizvodnju (ali za Nemce, ne za Jugoslaviju)
• Municija trebala za Istočni front (Nemci napali USSR 22. juna 1941)

✊ Radnici odbijaju - "Nećemo raditi za Nemce"

Maj-septembar 1941 - radnici fabrike otpornički nastrojeni:

• Proizvode municiju SPORO (sabotaža)
• Neki radnici namerno kvare mašine
• Neki radnici kradu municiju (daju partizanima)

Septembar 1941 - Nemci primećuju sabotažu. Hapse 50+ radnika (optuženi za sabotažu). Većina streljana.

Oktobar 1941 - situacija eskalira:

• Partizani jačaju (napadi na nemačke kolone)
• Radnici fabrike otvoreno odbijaju da rade
• Nemci hapse SVE radnike fabrike (600+)

📅 16-20. oktobar 1941 - Radnici streljani u masakru

15. oktobar 1941 - partizani napadaju nemačku kolonu blizu Kraljeva (10 Nemaca ubijeno).

16. oktobar, ujutro - Nemci blokiraju Kraljevo. Uhapse SVE muškarce u gradu - uključujući 600+ radnika fabrike "Prvi Partizan".

16-20. oktobar - masakr:

• Radnici fabrike = najveća grupa žrtava (600+ od ukupno 2,000-5,000 streljanih)
• Nemci streljaju radnike grupama (50-100 odjednom)
• Blizu železničke stanice (polje pored pruge)

Zašto Nemci streljali baš radnike?

• Odmazda za sabotažu (radnici kvari mašine, krali municiju)
• Odmazda za odbijanje rada (radnici odbili da rade za Nemce)
• Poruka: "Ko ne radi za Nemce = neprijatelj = smrt"

📋 "Prvi Branioci" - lista streljanih radnika

Spomen ploča (fabrika "Prvi Partizan", Kraljevo) - 612 imena radnika streljanih oktobar 1941:

Ovo je samo 5 imena od 612 radnika streljanih.

Najmlađi radnik: 16 godina (šegrt u fabrici).

Najstariji radnik: 67 godina (veteran WW1, radio u fabrici od 1928).

✊ "Prvi Branioci" = simbol srpskog otpora

Posle WW2 (1945) - Jugoslavija slobodna. Fabrika u Kraljevu nastavlja rad.

1947 - Fabrika menja ime:

• Staro ime: "Državna vojna fabrika municije Kraljevo"
• Novo ime: "Prvi Partizan"
• Razlog: U čast radnika streljanih 1941 - "prvi branioci" protiv nemačke okupacije

1953 - Spomen ploča postavljena (fabrika "Prvi Partizan"):

• 612 imena radnika streljanih (oktobar 1941)
• Natpis: "Prvim braniocima - radnicima fabrike streljanih od Nemaca 1941. Nikad nećemo zaboraviti."

Svake godine (16. oktobar) - radnici fabrike "Prvi Partizan" dolaze na spomen ploču:

• Polaganje cveća
• Čitanje imena (612 imena)
• Minut ćutanja

🏭 Fabrika "Prvi Partizan" danas

"Prvi Partizan" - danas vodeći proizvođač municije na Balkanu:

• Lokacija: Kraljevo, Srbija
• Proizvodi: Municija (pušačna, pištoljska, lovačka)
• Izvoz: 80+ zemalja (USA, EU, Azija)
• Radnika: 1,500+ (2024)

Ime "Prvi Partizan" - podsetnik na 612 radnika streljanih 1941:

• Svaka kutija municije nosi logo "Prvi Partizan"
• Svaka kutija = podsetnik na žrtvu radnika koji su odbili da rade za Nemce

🇷🇸 Srpska perspektiva - "Prvi Branioci" = heroji

Za srpski narod, "Prvi Branioci" = heroji srpskog otpora:

• 612 radnika streljano (oktobar 1941) - odbili da rade za Nemce
• Sabotaža - kvarili mašine, krali municiju (dali partizanima)
• Najveća grupa žrtava u kraljevačkom masakru (600+ od 2,000-5,000)
• Fabrika "Prvi Partizan" - danas nosi njihovo ime (memorijal)
• Spomen ploča - 612 imena urezana
• Svake godine (16. oktobar) - komemoracija, polaganje cveća
• Nikad nećemo zaboraviti - svako ime, svaku priču

"'Prvi Branioci' - 612 radnika fabrike 'Prvi Partizan' u Kraljevu streljanih od Nemaca (16-20. oktobar 1941). Odbili da rade za Nemce. Kvarili mašine, krali municiju (dali partizanima). Nemci uhapsili 600+ radnika - većina streljana u masakru. Najveća grupa žrtava (600+ od 2,000-5,000). Fabrika danas nosi ime 'Prvi Partizan' - memorijal radnicima. Spomen ploča: 612 imena urezana. Svake godine (16. oktobar) - radnici dolaze, polažu cveće, čitaju imena. 'Prvi Branioci' = simbol srpskog otpora. NIKAD NEĆEMO ZABORAVITI."